Eén vermogen of twee?

Het fundamentele verschil zit in de rechtspersoonlijkheid. Een eenmanszaak is geen afzonderlijke entiteit: u en uw onderneming vormen juridisch één geheel, met één vermogen. Een vennootschap met rechtspersoonlijkheid, in de praktijk meestal een besloten vennootschap (BV), is daarentegen een rechtspersoon met een eigen vermogen, eigen rechten en eigen verplichtingen. U bent er aandeelhouder van en doorgaans ook bestuurder. Vrijwel alle andere verschillen vloeien uit dat ene onderscheid voort.

Aansprakelijkheid: minder zwart-wit dan het lijkt

Wie een eenmanszaak uitbaat, staat met zijn volledige privévermogen in voor de schulden van de onderneming. Loopt het mis, dan kunnen schuldeisers in principe ook uw spaargeld of andere bezittingen aanspreken. Bent u gehuwd onder het wettelijk stelsel, dan kunnen zij zich in principe ook op het gemeenschappelijk vermogen verhalen. Uw gezinswoning kunt u wel beschermen door bij de notaris een verklaring van onbeslagbaarheid af te leggen, maar die bescherming is beperkt tot schulden uit de beroepsactiviteit die na de verklaring ontstaan. Tegen schulden in de personenbelasting biedt ze bovendien geen bescherming.

In een BV is uw risico in principe beperkt tot uw inbreng. Toch is die bescherming minder absoluut dan vaak wordt gedacht. Banken vragen bij een krediet geregeld een persoonlijke borgstelling van de bestuurder, waardoor u alsnog privé aansprakelijk wordt. Bovendien kan een bestuurder aansprakelijk worden gesteld bij fouten in het bestuur, en kunnen oprichters persoonlijk worden aangesproken wanneer de vennootschap binnen drie jaar na de oprichting failliet gaat terwijl het aanvangsvermogen kennelijk ontoereikend was voor de normale uitoefening van de geplande activiteit gedurende minstens twee jaar. Een goed onderbouwd financieel plan is dus meer dan een formaliteit.

Fiscaliteit: het omslagpunt

Bij een eenmanszaak wordt de winst belast in de personenbelasting, met progressieve tarieven die snel oplopen tot 50 procent, te verhogen met de aanvullende gemeentebelasting. Daarbovenop betaalt u sociale bijdragen van ruim 20 procent op uw netto beroepsinkomen. Een vennootschap betaalt vennootschapsbelasting tegen een normaal tarief van 25 procent. Kleine vennootschappen genieten onder voorwaarden een verlaagd tarief van 20 procent op de eerste schijf van 100.000 euro winst. Een belangrijke voorwaarde daarbij is dat minstens één bedrijfsleider een voldoende hoge bezoldiging ontvangt.

Dat lagere tarief vertelt echter maar de halve waarheid. Het geld zit dan immers in de vennootschap. Wie het naar privé wil halen, doet dat via een bezoldiging als bedrijfsleider, belast in de personenbelasting en onderworpen aan sociale bijdragen, of via een dividend, waarop in principe 30 procent roerende voorheffing verschuldigd is.

Via regimes zoals de VVPRbis-regeling of de liquidatiereserve kan die heffing worden verlaagd. Daarnaast brengt een vennootschap extra kosten mee, zoals een jaarlijkse vennootschapsbijdrage en hogere boekhoudkosten. Het fiscale voordeel van een vennootschap wordt daarom pas echt interessant vanaf een zeker winstniveau, en zeker wanneer u niet alle winst nodig hebt om van te leven. Een concrete simulatie op basis van uw cijfers maakt het verschil duidelijk.

Opstart en administratie

Een eenmanszaak is snel en goedkoop opgestart: een inschrijving in de Kruispuntbank van Ondernemingen via een ondernemingsloket, in voorkomend geval de activering van uw btw-nummer en de aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds volstaan in de meeste gevallen. Ook de boekhouding blijft voor kleinere ondernemingen relatief eenvoudig.

De oprichting van een vennootschap vraagt meer voorbereiding. Er is een financieel plan nodig, statuten en voor de BV een notariële oprichtingsakte. Een minimumkapitaal is niet langer vereist, maar de BV moet wel over een toereikend aanvangsvermogen beschikken. Ook hier is een inschrijving in de KBO nodig, en als bestuurder sluit u zich aan bij een sociaal verzekeringsfonds. Eens opgericht, volgen een dubbele boekhouding, de jaarlijkse neerlegging van de jaarrekening bij de Nationale Bank, een jaarlijkse algemene vergadering en de registratie van de uiteindelijke begunstigden in het UBO-register. Dat klinkt omslachtig, maar met een goede begeleiding wordt het al snel een vaste routine.

Groeien en doorgeven

Wie groeiplannen heeft, vindt in een vennootschap doorgaans meer mogelijkheden. Nieuwe partners of investeerders kunnen eenvoudig instappen via aandelen, en ook een latere overdracht of familiale opvolging verloopt vlotter wanneer niet de individuele activa, maar de aandelen van eigenaar wisselen.

Een eenmanszaak is sterk verbonden aan de persoon van de ondernemer, wat een overdracht complexer maakt. De keuze hoeft gelukkig niet definitief te zijn: veel ondernemers starten met een eenmanszaak en brengen die later, onder bepaalde voorwaarden fiscaal neutraal, in een vennootschap in.

Wat betekent dit voor u?

Een eenmanszaak is vaak ideaal om laagdrempelig te starten, terwijl een vennootschap meer bescherming, fiscale planningsmogelijkheden en groeiperspectief biedt. Welke vorm voor u de beste is, hangt af van uw activiteit, uw verwachte inkomsten, uw risico's en uw plannen op langere termijn. Een goede keuze vandaag voorkomt immers heel wat kopzorgen morgen.

Bij Certifisc maken we die afweging graag samen met u. Op basis van uw cijfers en ambities zetten we beide scenario's naast elkaar, zodat u een onderbouwde beslissing kunt nemen. Meer informatie vindt u in onze startersrubriek op www.certifisc.be/nl/starten-als-zelfstandige.

Twijfelt u nog? Plan gerust een vrijblijvend kennismakingsgesprek in.