Is een CommV of VOF de ideale vennootschapsvorm?

Is een CommV of VOF wel de ideale vennootschapsvorm?

De VOF en CommV worden vaak naar voor geschoven als de ideale, kostenbesparende vennootschap: geen minimum inbreng, geen notariskosten, geen revisor bij inbreng in natura, geen financieel plan, geen neerleggingsplicht jaarrekening... maar is dat wel zo?

De voordelen zijn reëel, maar komen met juridische gevolgen

Er zijn inderdaad voordelen, maar let op een aantal juridische consequenties omtrent de verplichte meerhoofdigheid binnen deze vennootschapsvormen.

Wat betekent die verplichte meerhoofdigheid?

Zowel de VOF als de CommV vereisen minstens twee vennoten. In een CommV moet er bovendien minstens één gecommanditeerde en minstens één commanditaire vennoot zijn.

Het risico: een vennoot valt weg. Wat dan?

Als een vennoot wegvalt in een VOF of CommV, die met slechts twee personen werd opgericht dan kan dat vergaande gevolgen hebben. Bij een overlijden bijvoorbeeld ontstaat er automatisch éénhoofdigheid, want er blijft nog maar één vennoot over. En dat betekent dat de vennootschap van rechtswege ontbonden wordt. Vanaf dat moment bestaat ze enkel nog om vereffend te worden. Belangrijk om te weten: zo’n ontbinding is definitief en kan niet meer teruggedraaid worden.

In de praktijk zien we vaak dat bij een VOF of CommV de verplichte meerhoofdigheid wordt opgelost door één aandeel toe te wijzen aan een ouder. Dat lijkt handig, maar brengt ook risico’s met zich mee. Door de hogere leeftijd van die ouder is de kans groter dat de vennootschap vroeg of laat opnieuw éénhoofdig wordt — met alle (ontbindende) gevolgen van dien.

De juridische oplossingen? Een verblijvings- en voortzettingsbeding

Om het risico op éénhoofdigheid te vermijden, voorziet de vennootschapswetgeving (artikel 4:18, §2 WVV) in twee mogelijke oplossingen: het verblijvingsbeding en het voortzettingsbeding.

Wat is een verblijvingsbeding?

Bij een verblijvingsbeding gaat de vennootschap gewoon verder, maar dan met de erfgenamen of legatarissen van de overleden vennoot. Zij nemen diens plaats in, in verhouding tot hun rechten in de nalatenschap.

Wat is een voortzettingsbeding?

Een voortzettingsbeding betekent dat de vennootschap wordt voortgezet met de overblijvende vennoten. De erfgenamen of legatarissen krijgen dan géén aandeel in de vennootschap. Let op: dit werkt enkel als de VOF of CommV werd opgericht met minstens drie vennoten. Bij slechts twee vennoten duikt bij overlijden opnieuw het probleem van éénhoofdigheid op met bijhorende ontbinding.

Ook het voortzettingsbeding is niet waterdicht

Zijn er geen erfgenamen, dan ontstaat alsnog éénhoofdigheid. En zelfs als er erfgenamen zijn moet je opletten, zeker bij wettelijk of feitelijk samenwonenden, of wanneer er kinderen uit een vorige relatie zijn.

Kan je die nieuwe vennoten weigeren?

Ja, dat kan. Maar als je de erfgenamen weigert als nieuwe vennoten, riskeer je opnieuw éénhoofdigheid en dus ontbinding van de vennootschap.

Is een testament dan de oplossing?

Een testament kan helpen om de opvolging beter te regelen. Maar hou er rekening mee dat een testament altijd herroepbaar is. Het biedt dus geen sluitende garantie.

Beperkingen voor vrije beroepen?

Een VOF of CommV voor juridische vrije beroepen zoals advocaten, notarissen en gerechtsdeurwaarders? Hou dan rekening met de strikte deontologische regels. Zij mogen namelijk geen aandelen toewijzen aan niet-beroepsbeoefenaars, waardoor het voortzettings- en verblijvingsbeding geen soelaas biedt. Voor andere vrije of semivrije beroepen — zoals cijferberoepen, artsen en architecten — zijn de regels de laatste jaren versoepeld.

Waarom een BV vaak een veiligere keuze is

Het risico op éénhoofdigheid hangt als een zwaard van Damocles boven een VOF of CommV, met zware gevolgen: een automatische en onomkeerbare ontbinding van de vennootschap.

Bij een Besloten Vennootschap (BV) speelt dat probleem niet. Je loopt geen risico op éénhoofdigheid en bovendien biedt de wetgever heel wat mogelijkheden om opvolging en aandeelhouderschap netjes in de statuten te regelen.