Voor welke contracten geldt het nieuwe recht?

Boek 7 is in principe van toepassing op contracten die vanaf 1 september 2027 gesloten worden. Overeenkomsten die u vóór die datum sluit, blijven onder het oude recht vallen, tenzij u met uw contractpartij uitdrukkelijk iets anders afspreekt.

De meeste regels van Boek 7 zijn aanvullend recht. Ze gelden enkel als u in uw contract niets anders bepaalt. Op bepaalde punten is de wet wel dwingend, vooral bij verkoop aan consumenten. Wat in uw contract of algemene voorwaarden staat, wordt daardoor nog belangrijker.

Koop: één conformiteitsbegrip in plaats van zichtbare en verborgen gebreken

Onder het huidige recht moest een koper telkens nagaan of het ging om een niet-conforme levering, een zichtbaar gebrek of een verborgen gebrek, elk met eigen regels. De vordering wegens verborgen gebreken moest bovendien "binnen een korte tijd" worden ingesteld.

Boek 7 maakt daar komaf mee. De verkoper moet voortaan een conform goed leveren: een goed dat beantwoordt aan wat in het contract is afgesproken én aan wat de koper redelijkerwijs mag verwachten, rekening houdend met de aard van het goed, het normale gebruik en de omstandigheden. De verkoper staat in voor elk conformiteitsgebrek dat bij de levering minstens in de kiem aanwezig was, ook als hij het zelf niet kende.

De vage "korte tijd" maakt plaats voor duidelijke termijnen. Het gebrek moet binnen tien jaar na de levering aan het licht komen. De koper moet het daarna binnen een redelijke termijn aan de verkoper melden, en heeft vanaf die melding twee jaar om naar de rechter te stappen. In elk geval vervalt het recht tien jaar en drie maanden na de levering. Dat is geen automatische garantie van tien jaar: de koper moet nog altijd bewijzen dat het gebrek al bij de levering bestond. Valt een machine na vier jaar uit door een fabricagefout, dan kan u de verkoper nog aanspreken als u aantoont dat het gebrek ervan bij het begin in zat en u het binnen een redelijke termijn na vaststelling meldt.

Tussen ondernemingen kan de aansprakelijkheid van de verkoper contractueel beperkt of uitgesloten worden, binnen de grenzen van het gemeen recht en van de regels over onrechtmatige bedingen tussen ondernemingen. Een beding dat de verkoper vrijstelt voor zijn opzettelijke fout of dat het contract volledig uitholt, blijft in elk geval ongeldig. Verkoopt u aan consumenten, dan blijft de dwingende wettelijke garantie van twee jaar gelden. Een gebrek dat in die periode opduikt, wordt vermoed al bij de levering te hebben bestaan, en de consument moet het binnen twee maanden na vaststelling melden.

Dienstencontracten: één kader voor aanneming, lastgeving en bewaargeving

Dienstencontracten krijgen een volwaardige eigen regeling, die geldt zowel voor materiële prestaties, zoals bouw- of herstellingswerken, als voor intellectuele prestaties, zoals advies, ontwerp of IT-ontwikkeling. De dienstverlener moet een conforme prestatie leveren, maar is in principe enkel aansprakelijk voor gebreken die te wijten zijn aan een tekortkoming die hem kan worden toegerekend.

De aanvaarding van het werk krijgt een duidelijke rol. Aanvaardt de opdrachtgever zonder voorbehoud, dan kan hij zich achteraf niet meer beroepen op gebreken die hij bij aandachtig onderzoek had kunnen opmerken. Formuleer opmerkingen dus uitdrukkelijk als voorbehoud in het proces-verbaal van oplevering. Bij een voorlopige en een definitieve oplevering geldt de definitieve als aanvaarding. Voor de overige gebreken gelden gelijkaardige termijnen als bij koop, maar ze lopen vanaf de aanvaarding in plaats van vanaf de levering. De tienjarige aansprakelijkheid van aannemers en architecten voor gebreken die de stabiliteit van gebouwen en andere bouwwerken aantasten, blijft bestaan en kan contractueel niet worden uitgesloten of beperkt. Specifiek voor diensten kan de dienstverlener onder strikte voorwaarden een heronderhandeling vragen wanneer er bij het sluiten van het contract ongekende omstandigheden bestonden, zoals een onverwachte bodemgesteldheid. Bij een forfaitaire prijs blijft een prijsverhoging wel in principe uitgesloten.

Huur: ook hier conformiteit als maatstaf

Ook het gemeen huurrecht, bijvoorbeeld voor een loods, een terrein of materiaal, wordt herschreven. De verhuurder moet het goed in conforme staat leveren en zo houden, en staat in voor gebreken, ook als hij ze niet kende. De huurder moet een gebrek binnen een redelijke termijn melden. Doet hij dat te laat, dan verliest hij zijn aanspraak op schadevergoeding of huurprijsvermindering voor het verleden en moet hij de schade vergoeden die door zijn laattijdige melding ontstaan is, maar kan hij nog altijd herstel voor de toekomst vragen. De bijzondere regelingen voor woninghuur, handelshuur en pacht blijven voorrang hebben.

Wat betekent dit voor u?

Contracten die u vandaag sluit, blijven onder het oude recht, ook als ze nog lang na 1 september 2027 doorlopen. Contracten die u na die datum sluit op basis van uw bestaande modelcontracten, offertes of algemene voorwaarden, vallen wel onder het nieuwe recht.

Ga daarom na of uw documenten duidelijk maken of het om een koop of een dienst gaat, wat u precies onder een conform goed of een conforme prestatie verstaat, binnen welke termijn gebreken gemeld moeten worden en hoe ver uw aansprakelijkheid reikt. Een goed opgesteld contract vermijdt veel discussies, daar Boek 7 voornamelijk aanvullend recht bevat.