Wat is een VAPZ ook alweer?

Het wettelijk pensioen van een zelfstandige ligt traditioneel lager dan dat van een werknemer. Met een VAPZ bouwt u daarom zelf een aanvullend pensioen op bij een pensioeninstelling, zoals een verzekeraar of een pensioenkas. U bepaalt zelf hoeveel u jaarlijks stort, binnen een wettelijk maximum dat berekend wordt op uw beroepsinkomen van drie jaar eerder.

Het grote voordeel zit in de fiscaliteit. De premies zijn volledig aftrekbaar als beroepskost. Ze verlagen daardoor uw belastbaar beroepsinkomen en dus uw personenbelasting. Omdat uw sociale bijdragen op dat inkomen berekend worden, betaalt u bovendien minder sociale bijdragen. Bij de uitkering op pensioenleeftijd wordt het kapitaal doorgaans belast aan een voordelig afzonderlijk tarief. Kiest u voor een sociaal VAPZ, dan ligt het maximum hoger en geniet u bovendien van een solidariteitsluik, bijvoorbeeld een dekking bij arbeidsongeschiktheid.

Hogere maximumbijdragen

De maximale bijdragevoet voor een gewoon VAPZ stijgt van 8,17 % naar 8,50 % van het referte-inkomen. Omdat het sociaal VAPZ wettelijk 15 % boven het gewone VAPZ ligt, stijgt dat maximum mee van 9,40 % naar 9,78 %. Voor 2026 betekent dit een absoluut maximum van 4.251,39 euro voor een gewoon VAPZ en 4.891,60 euro voor een sociaal VAPZ.

Hebt u uw VAPZ-premie voor 2026 al gestort op basis van de oude percentages? Dan kan u alsnog bijstorten tot het nieuwe maximum. Dat moet wel gebeuren vóór het einde van het jaar, want enkel premies die effectief in 2026 betaald worden, zijn aftrekbaar in het aanslagjaar 2027.

Zelfstandigen in bijberoep: de drempel gaat fors omlaag

De belangrijkste wijziging betreft de zelfstandigen in bijberoep. Tot nu toe was een VAPZ voor hen in de praktijk vaak onbereikbaar. Ze moesten minstens drie volledige kalenderjaren actief zijn en sociale bijdragen betalen die minstens even hoog waren als die van een zelfstandige in hoofdberoep. Wie naast een loondienst een bescheiden bijberoep uitoefent, voldeed daar zelden aan.

Die voorwaarden worden versoepeld. Voortaan kan elke zelfstandige in bijberoep een VAPZ opbouwen zodra hij sociale bijdragen verschuldigd is op een beroepsinkomen van minstens 1.922,16 euro, de drempel voor 2026. Ook wie zijn bijberoep pas gestart is en nog geen drie volledige jaren actief is, kan voortaan instappen. In de startfase gebeurt de berekening op basis van het inkomen waarop de voorlopige sociale bijdragen berekend worden. Dezelfde versoepeling geldt voor zelfstandigen in hoofdberoep die verminderde bijdragen betalen omdat hun inkomen onder het minimum ligt, de zogenaamde artikel 37-regeling. Er geldt wel een minimale jaarlijkse bijdrage van 100 euro.

Een voorbeeld maakt het concreet. Een bediende die in bijberoep als grafisch ontwerper werkt en drie jaar geleden een netto beroepsinkomen van 20.000 euro behaalde, kan in 2026 tot 1.700 euro in een gewoon VAPZ storten (8,50 % van 20.000 euro). Die premie is volledig aftrekbaar van zijn inkomen als zelfstandige, terwijl hij een aanvullend pensioen opbouwt bovenop wat hij via zijn loondienst al opbouwt.

Wat betekent dit voor u?

Bent u zelfstandige in hoofdberoep en benut u uw VAPZ vandaag al maximaal, dan loont het om vóór het jaareinde na te gaan of een bijstorting zinvol is. Bent u zelfstandige in bijberoep, dan opent deze hervorming voor het eerst echt de deur naar een fiscaal gunstig aanvullend pensioen. Houd er wel rekening mee dat een VAPZ dit geld vastzet tot uw pensioen, en dat de keuze tussen een gewoon of sociaal VAPZ en de combinatie met andere vormen van pensioensparen, zoals een IPT via uw vennootschap, best samen bekeken wordt.