Is een CommV of VOF wel de ideale vennootschapsvorm ?   

De opgesomde voordelen kunnen geenszins ontkend worden. Maar let op een aantal juridische consequenties met de verplichte meerhoofdigheid.

Zowel de VOF als de CommV vereisen minstens twee vennoten. In een CommV moet er bovendien minstens één gecommanditeerde en minstens één commanditaire vennoot zijn. Dat kan in sommige omstandigheden wel tot problemen leiden, inzonderheid wanneer de vennootschap slechts met twee personen wordt opgericht. Het overlijden van één vennoot leidt dan  steeds tot éénhoofdigheid van de CommV of de VOF, hetgeen in concreto tot gevolg heeft dat de vennootschap van rechtswege ontbonden is, en vanaf dan enkel voor haar vereffening bestaat. En zoals inmiddels genoegzaam bekend is, is een ontbinding onomkeerbaar. Het toewijzen van  1 aandeel aan een ouder als tweede vennoot is - gelet op de leeftijd - vaak een bijkomend risico.   

Als regel geldt dat het overlijden van een vennoot tot ontbinding zal leiden. In de statuten kan hiervan afgeweken worden. De vennootschapswetgever voorziet in artikel 4:18, §2 WVV in twee middelen om die éénhoofdigheid (o.m. bij overlijden) te voorkomen, namelijk het verblijvingsbeding en het voortzettingsbeding.   

Het verblijvingsbeding betekent dat de vennootschap verder gezet wordt met de erfgenamen of legatarissen van de overleden vennoot, die dan in de plaats komen van de overleden vennoot naar evenredigheid van hun rechten in diens nalatenschap.  

Een voortzettingsbeding betekent dat de vennootschap verder gezet wordt met de bestaande vennoten, en waarbij de erfgenamen of legatarissen niet in de plaats komen van de overleden vennoot. Dergelijk beding is uiteraard enkel zinvol als er minstens drie vennoten zijn, anders duikt bij overlijden van een vennoot het probleem van de éénhoofdigheid weer op.   

Maar ook aan het voortzettingsbeding kunnen tal van risico’s kleven. Zijn er geen erfgenamen dan stelt zich ook dan weer het probleem van het éénhoofdig worden van de vennootschap.    

Maar zelfs als er erfgenamen zijn, moet u opletten, inzonderheid bij wettelijk of feitelijk samenwonenden, of wanneer de vennoten kinderen uit een vorige relatie hebben. Bij wettelijk of feitelijk samenwonenden is er geen juridisch vangnet, zoals het huwelijksvermogensrecht, en gelden soms afwijkende regels met betrekking tot het erfrecht.   

Zo kunnen bij overlijden onverwachte vennoten opduiken, zoals kinderen uit een vorige relatie.  De overblijvende vennoot/vennoten kan/kunnen dit wel neutraliseren door de nieuwe vennoot/vennoten te weigeren, weliswaar met het risico dat ook dan weer het spook van de éénhoofdigheid opduikt.   

Een testament opmaken kan in dergelijke gevallen ook een afdoende oplossing bieden. Maar hou wel rekening met het feit dat een testament steeds herroepbaar is, en dus ook geen allesomvattende oplossing is.  

Voor de juridische vrije beroepen (advocaat, notaris en gerechtsdeurwaarder) worden we bovendien geconfronteerd met deontologische beperkingen, die het aandeelhouderschap aan niet beroepsbeoefenaars verbiedt. Voor andere vrije of semivrije beroepen (zoals de cijferbeoefenaars, dokters  en architecten) zijn de regels de afgelopen jaren aanzienlijk versoepeld.   

Met een BV heeft men nooit het risico op éénhoofdigheid. Tevens voorziet de vennootschapswetgever in tal van maatregelen om de opvolging statutair te regelen.