De besloten vennootschap: flexibel en zonder minimumkapitaal

Sinds het WVV kent de BV geen kapitaal meer, en dus ook geen minimumkapitaal. Wel moeten de oprichters zorgen voor een aanvangsvermogen dat volstaat voor de geplande activiteit (art. 5:3 WVV), en moeten ze vooraf een financieel plan laten opmaken waarvan de minimale inhoud in de wet is vastgelegd (art. 5:4 WVV). Gaat de BV binnen drie jaar na de oprichting failliet en was het aanvangsvermogen kennelijk ontoereikend, dan kunnen de oprichters persoonlijk aansprakelijk worden gesteld (art. 5:16 WVV). De oprichting gebeurt bij notariële akte, en één aandeelhouder volstaat. Naast geld en goederen kan een aandeelhouder ook zijn arbeid of knowhow inbrengen, de zogeheten inbreng in nijverheid.

De grote troef van de BV is haar flexibiliteit. De statuten kunnen grotendeels vrij worden ingevuld, met bijvoorbeeld aandelen met meervoudig stemrecht of zonder stemrecht, soorten aandelen met een eigen winstrecht of een eigen regeling voor de overdracht van aandelen. Zwijgen de statuten, dan geldt een wettelijke overdrachtsbeperking: aandelen kunnen slechts aan derden worden overgedragen met de instemming van minstens de helft van de aandeelhouders die samen minstens drie vierde van de aandelen bezitten (art. 5:63 WVV). Zo houdt u controle over wie mee aan tafel zit.

De aandeelhouders zijn slechts aansprakelijk ten belope van hun inbreng. Omdat er geen kapitaal meer is dat de schuldeisers beschermt, gelden er wel strikte regels voor uitkeringen. Een dividend uitkeren kan alleen als het netto-actief na de uitkering niet negatief wordt (de balanstest, art. 5:142 WVV) en het bestuursorgaan bovendien vaststelt dat de vennootschap haar schulden ook de komende twaalf maanden zal kunnen betalen (de liquiditeitstest, art. 5:143 WVV). Dreigt het netto-actief negatief te worden, dan moet het bestuur in actie komen via de alarmbelprocedure (art. 5:153 WVV).

De BV wordt bestuurd door één of meer bestuurders. Hun aansprakelijkheid voor bestuursfouten is in principe beperkt tot een plafond dat afhangt van de omvang van de vennootschap en gaat van 125.000 euro tot 12 miljoen euro (art. 2:57 WVV). Bij een zware fout, een herhaaldelijk voorkomende lichte fout of bedrieglijk opzet geldt dat plafond niet, en bij herhaaldelijk onbetaalde bedrijfsvoorheffing en btw of in bepaalde gevallen bij onbetaalde RSZ-bijdragen dreigt een aparte persoonlijke aansprakelijkheid.

Fiscaal is de BV onderworpen aan de vennootschapsbelasting tegen een tarief van 25 procent. Een kleine vennootschap kan op de eerste schijf van 100.000 euro winst het verlaagde tarief van 20 procent genieten, onder meer als ze minstens één bedrijfsleider een voldoende bezoldiging toekent. Vanaf aanslagjaar 2027 (inkomsten 2026) bedraagt die minimumbezoldiging 50.000 euro, jaarlijks geïndexeerd (51.000 euro voor aanslagjaar 2027), of minstens het bedrag van de belastbare winst als die lager ligt. Bovendien mogen de forfaitair gewaardeerde voordelen van alle aard niet meer dan 20 procent van die bezoldiging uitmaken.

Winst uitkeren kan via een gewoon dividend, maar ook via gunstregimes zoals de VVPRbis-regeling of de liquidatiereserve. De bestuurders hebben in de regel het sociaal statuut van zelfstandige. De jaarrekening wordt neergelegd bij de Nationale Bank.

De naamloze vennootschap: voor grotere ambities

De NV is de enige vennootschapsvorm die nog een wettelijk minimumkapitaal kent: 61.500 euro, dat bij de oprichting volledig moet zijn volgestort (art. 7:2 WVV). Ook hier zijn een financieel plan en een notariële akte verplicht, en geldt dezelfde oprichtersaansprakelijkheid bij een faillissement binnen drie jaar. Een inbreng in nijverheid is in een NV niet mogelijk.

Omdat de NV een kapitaalvennootschap is, gelden de klassieke regels van kapitaalbescherming. Uitkeringen zijn slechts mogelijk voor zover het netto-actief niet daalt onder het gestorte kapitaal en de onbeschikbare reserves (art. 7:212 WVV). Daalt het netto-actief onder de helft van het kapitaal, dan moet de algemene vergadering zich uitspreken over het voortbestaan van de vennootschap (art. 7:228 WVV). De aandelen zijn in principe vrij overdraagbaar, al kunnen de statuten of een aandeelhoudersovereenkomst beperkingen inbouwen.

Voor het bestuur heeft de NV de keuze uit drie modellen: een enige bestuurder, een raad van bestuur van in principe minstens drie leden, of een duaal model met een raad van toezicht en een directieraad. De algemene vergadering kan de bestuurders in principe op elk ogenblik ontslaan. Fiscaal wordt de NV op dezelfde manier belast als de BV. Al bij al is de NV zwaarder en duurder in beheer. Ze is vooral geschikt voor grotere ondernemingen, voor vennootschappen die externe investeerders willen aantrekken en voor ondernemingen met beursambities.

De coöperatieve vennootschap: alleen voor echte coöperaties

De CV is sinds het WVV voorbehouden aan vennootschappen met een werkelijk coöperatief doel: in hoofdzaak voorzien in de behoeften of de economische of sociale activiteiten van haar aandeelhouders of van derde belanghebbenden (art. 6:1 WVV). Denk aan een energiecoöperatie of een samenwerkingsverband tussen landbouwers. Er zijn minstens drie aandeelhouders nodig, en net als bij de BV volstaat een voldoende aanvangsvermogen met een financieel plan. Typisch is dat aandeelhouders vlot kunnen toe- en uittreden.

Wat betekent dit voor u?

Voor de meeste kmo's, vrije beroepers en starters is de BV vandaag de logische keuze: ze beschermt uw privévermogen, vraagt geen minimumkapitaal en laat veel ruimte om de vennootschap op maat te maken. De NV komt in beeld bij grotere projecten of wanneer externe investeerders instappen, de CV alleen bij een echt coöperatief project.

Beperkte aansprakelijkheid is wel geen vrijbrief: wie een te krap financieel plan opmaakt of uitkeringen doet zonder de wettelijke testen correct toe te passen, kan alsnog persoonlijk worden aangesproken.

Bij Certifisc maken we die afweging graag samen met u. Op basis van uw activiteit, uw risico's en uw plannen zoeken we de vorm die het best bij u past. Meer informatie vindt u in onze startersrubriek op www.certifisc.be/nl/starten-als-zelfstandige.

Twijfelt u nog? Plan gerust een vrijblijvend kennismakingsgesprek in.